Niesamowite jak bardzo człowiek osłuchuje się z różnymi wydarzeniami historycznymi, a te tracą ładunek emocjonalny i nie wywołują w nas poruszenia. Wczoraj poczytałem na ten przykład o listach i relacjach mieszkańców Hiroshimy po zdetonowaniu bomby atomowej. Koszmar.

Ludzie, którzy przetrwali pierwszą falę, stali się nagle mieszkańcami piekła. Ich ubrania spłonęły na ciele. Skóra spływała z rąk jak rękawy, w długich płatach, które zwisały przy stawach. Ludzie szli jak zjawy, w milczeniu, z ramionami wyciągniętymi przed siebie – nie z horroru, ale dlatego, że ich poparzona skóra nie pozwalała na inny ruch.

Ci, którzy przeżyli, nie byli już tacy sami. Nazywano ich hibakusha – „dotknięci wybuchem”. Wielu żyło z winą, że ocaleli, gdy ich bliscy zmienili się w proch. Byli piętnowani społecznie, unikani.

Polecam wspomnienia Setsuko Thurlow czy Kiyoshi Tanimoto - zawarte choćby w reportażu Hersey’a.

„Zeszłam z gruzów i zobaczyłam, że z każdej strony idą ludzie. Szli powoli, w ciszy, trzymając ręce przed sobą, jak zjawy. Nie krzyczeli. Tylko szli. Mieli spaloną skórę, wiszącą jak wstęgi. Z góry wyglądało to jak mrowisko – jakby miasto pełzało.”.

W jednym momencie było życie, w drugim śmierć.