Najważniejsze i najciekawsze moim zdaniem punkty (*z lekką pomocą AI):
- WHO szacuje ok. 1,3 mln ofiar rocznie w wypadkach drogowych, a od wynalezienia samochodu auta mogły zabić 60-80 mln ludzi. Do tego przez ostatnie 25 lat w rannych zostało ponad 2 mld ludzi. No i co ważne, to nie są tylko "wypadki" w sensie siły wyższej, bo duża duża część tych zdarzeń jest ograniczalna przez np. większe stosowanie się kierowców do przepisów, lepsze projektowanie ulic, niższe prędkości.

- Kategoria dzieci. W materiale pada, że zanieczyszczenia związane z ruchem samochodowym zwiększają u dzieci ryzyko astmy, białaczki i innych nowotworów, a także wiążą się z niższą masą urodzeniową i przedwczesnymi porodami. Pada też liczba blisko 4 mln przypadków astmy dziecięcej rocznie powiązanych z NO2 z ruchu drogowego. Do tego dochodzi mniej codziennego ruchu, mniejsza samodzielność i gorsza orientacja w swojej okolicy, bo zamiast normalnie funkcjonować w mieście, dzieci są wożone od punktu A do B.

- Opony to duży, a mało omawiany temat. Według badania z 2017 r. cząstki z opon i nawierzchni były największym źródłem mikroplastiku w europejskich rzekach. Z kolei w badaniu z Lipska z 2025 r. aż 65% mikro i nanoplastików w badanym powietrzu miejskim pochodziło ze ścierania opon. I co najciekawsze, nie wiemy nawet dokładnie, co siedzi w oponach, bo składy są chronione jako tajemnica handlowa producentów.

- Im więcej ruchu samochodowego na ulicy, tym słabsze więzi sąsiedzkie. Badanie z Bristolu pokazywało, że mieszkańcy ulic o większym ruchu znają mniej sąsiadów i mają mniej relacji po drugiej stronie ulicy. Pada tam świetny cytat, że duży ruch działa jak "pasmo górskie", które odcina ludzi od siebie.

- Samochodocentryczne miasto promuje duże sieciówki i niszczy lokalne biznesy. Jeśli wszystko projektuje się pod dojazd autem, to premiowane są formaty typu galeria handlowa i duże sieci, które stać na grunt i ogromny parking. Mały lokalny biznes dużo lepiej działa tam, gdzie jest gęstość, ruch pieszy i krótki dystans, czyli tam, gdzie klienci wpadają po drodze. Autor zestawia to z miastami typu Tokio, gdzie dzięki gęstości i ruchowi pieszemu są w stanie utrzymać się bardzo wyspecjalizowane, małe sklepy i usługi. W modelu samochodowym cenną przestrzeń przy ulicy zjadają jezdnie i parkingi, czynsze i koszty wejścia rosną, a na końcu zostają głównie marki, które potrafią to skapitalizować skalą. Czyli im bardziej miasto działa jak układ drogowy, tym gorzej ma się handel "po ludzku", a tym lepiej radzą sobie formaty, które wszędzie wyglądają tak samo.

- I na koniec podusmowania: autor mocno uderza w mit, że kierowcy "utrzymują system", bo płacą horrendalną akcyzę, ubezpieczenia itd., a reszta z tego korzysta. Teza filmu jest odwrotna: pełne koszty samochodocentrycznego modelu są tak duże, że rozlewają się na całe społeczeństwo.

Po pierwsze, są koszty bezpośrednie: dodatkowa policja drogowa, karetki, straż pożarna, SOR-y, szpitale, naprawa jezdni, barier, sygnalizacji i całej infrastruktury po wypadkach - za to nie płacą wyłącznie kierowcy, tylko wszyscy z podatków.
Po drugie, są koszty ukryte: obowiązkowe parkingi pod sklepami, biurami i mieszkaniami, które podbijają ceny wszystkiego, niezależnie od tego, czy ktoś przyjechał autem czy przyszedł pieszo. Parkingi to często kilkadziesiąt % kosztów inwestycji.
Po trzecie - koszt rozlewania się miasta: więcej dróg, rur, kabli, kanalizacji, odwodnienia, oświetlenia, śmieciarek, dojazdów służb i utrzymania wszystkiego na większym obszarze, przy mniejszej gęstości mieszkańców i biznesów. Czyli infrastruktury jest więcej do utrzymania, a wpływów podatkowych z powierzchni mnie

@ifoa Mocno idealistyczny vibe widzę w tym wszystkim. Ten argument z więzami sąsiedzkimi to też delikatnie mówiąc naciągany, choć niektóre argumenty są całkiem sensowne.

@ifoa Ze wszystkim się zgadzam, szczególnie z tym jak uciążliwę dla społeczeństwa są samochody i związane z nimi wypadki/kolizje etc.

@JimMorrisonFCB Kurcze, ja z tymi więzam sąsiedzkimi widzę to dość mocno. Mieszkam teraz na takiej dzielnicy, że mam np. supermarket (ale też inne tego typu miejsca) w takiej odległości, że opłaca się iść tylko pieszo i prawie za każdym razem przy okazji zakupów minę jakiegoś sąsiada i się coś pogada, albo chociaż kiwnie cześć. Wcześniej mieszkałem tak, że większe zakupy to było branie auta i sąsiadów ledwie z twarzy kojarzyłem jak się minęło w windzie.

Jak jestem też u rodziców w małym miasteczku dość ściśle zabudowanym, to bardzo to widzę. Dużo ludzi tam jeździ rowerami i chodzi pieszo, to też nieraz się przez płot z kimś zagada. Dzieci sobie też mogą same biegać od sąsiada do sąsiada, nie trzeba wozić i pilnować

@ifoa Dobra, w sumie zapomniałem, że mieszkam na wsi. Ale mimo wszystko w miastach ciężko o więzy sąsiedzkie, gdzie jest rotacja wynajmujących itp.