7 października 1944 roku na terenie Auschwitz II-Birkenau doszło do największego buntu w historii obozu.
"Dramatyczny przebieg miał największy w dziejach KL Auschwitz bunt i próba ucieczki w dniu 7 października 1944 r. w KL Auschwitz II-Birkenau, zorganizowane przez Żydów z Sonderkommando. Podpalili oni i poważnie uszkodzili jedno krematorium oraz zaatakowali przebywających w pobliżu esesmanów. Niektórym udało się przeciąć ogrodzenie i wydostać z obozu. Niestety podczas pościgu wszyscy zbiegowie zostali otoczeni przez esesmanów i zamordowani. Ogółem w walce zginęło około 250 Żydów, spośród nich przywódcy i organizatorzy buntu, m.in. Załmen Gradowski i Józef Deresiński. Straty esesmanów wyniosły trzech zabitych i kilkunastu rannych. Władze obozowe tytułem represji zamordowały kolejnych 200 więźniów z Sonderkommando. Stracone zostały też później w publicznej egzekucji cztery Żydówki, które wykradły z zakładów zbrojeniowych Union-Werke materiał wybuchowy i dostarczyły go członkom Sonderkommando".
https://www.auschwitz.org/historia/ruch-oporu/bunty-wiezniow/